ناسنامەی میراودەلی (Mirawdaly)
لێکۆڵینەوەیەکی کورت لەسەر ناسنامەی مێژوویی میراودەلی: ناو، پەیوەندییە مێژووییەکان، ڕیوایەتی نەسەب و شوێنە مێژووییەکان، تەنها لەسەر بنەمای سەرچاوەی پشتڕاستکراو.
ئەم بەشە سەرنج دەخاتە سەر ناسنامەی مێژوویی عەشیرەتی میراودەلی. لێرەدا باس لە ناوی عەشیرەتەکە، ناسنامە و پەیوەندییە مێژووییەکانی، ڕوایەتە نەسەبییە بەردەستەکان و ئەو شوێنانە دەکرێت کە سەرچاوەکان پەیوەندییان بە ژیانی عەشیرەتەکەوە هەیە. هەموو ئەو زانیارییانەی لێرە دەخوێنرێنەوە لە سەرچاوە مێژووییە دیاریکراوەکانەوە وەرگیراون، هەروەها ئەو خاڵانەی تەنها لە ئاستی ڕوایەتدان، بە ڕوونی لە زانیاریی بەڵگەدار جیا کراونەتەوە.
ناوی میراودەلی
بەپێی ئەو تۆمارە مێژووییەی لە کوردیپێدیا بڵاوکراوەتەوە، ناوی «میراودەلی» بە ناوی «میر ئاودەل»ەوە پەیوەست کراوە، کە بە باپیرەگەورەی عەشیرەتەکە ناسێنراوە. ئەم ڕوونکردنەوەیە وەک ڕوایەتێکی سەرچاوەدار پێشکەش دەکرێت، نەک وەک ڕاستییەکی بێگومان؛ چونکە لە توێژینەوەی مێژووییدا پێویستە ڕوایەت و بەڵگە لە یەکدی جیا بکرێنەوە.
ناسنامە و پەیوەندییە مێژووییەکان
سەرچاوە بەردەستەکان میراودەلی وەک یەکێک لە عەشیرەتەکانی ناوچەی پشدەر و دەورووبەری تۆمار دەکەن و پەیوەندیی مێژووی عەشیرەتەکە بە ناوچەکانی باشووری کوردستان و هەروەها بەشێک لە ڕۆژهەڵاتی کوردستانەوە دەبەستنەوە. لە هەمان تۆماردا ئاماژە بەوە کراوە کە ناوچەکە تا ساڵی ١٨٥١ پەیوەندیی بە میرنشینی بابانەوە هەبووە. لەم پەڕەیەدا هیچ بانگەشەیەکی فراوان دەربارەی ڕەگەز یان بنەچەی دوورەدەست پێشکەش ناکرێت، چونکە سەرچاوەکانی بەردەست ئاماژە بەم ئاڕاستەیە ناکەن.
نەسەب و ڕوایەتە مێژووییەکان
دەربارەی نەسەبی میراودەلی چەند ڕوایەتێکی مێژوویی هەیە کە دەبێت هەریەکەیان بەپێی سەرچاوەکەی خۆی تێبگەیەنرێت. بەپێی سەرچاوەی بەردەست، ناوی میر ئاودەل بە میر بوداخ و ئەویش بە فەقێ ئەحمەدی دارەشمانەوە دەبەسترێتەوە. زیاتر لەمە لەم پەڕەیەدا نەسەبەکە درێژ ناکرێتەوە، هەتا سەرچاوەی سەربەخۆی زیاتر بەدەست دەکەوێت.
شوێنی مێژوویی و بڵاوبوونەوە
لە سەرچاوە مێژووییەکەدا ناوچەکانی پشدەر، قەڵادزێ، مەرگە و شارباژێر لە باشووری کوردستان، هەروەها سەردەشت و دەورووبەری لە ڕۆژهەڵاتی کوردستان، وەک شوێنی پەیوەست بە ژیانی ئەم عەشیرەتە باس کراون. ئەم شوێنانە وەک پەیوەندیی جوگرافیی مێژوویی تۆمارکراو دەخوێنرێنەوە و مانای ئەوە نییە کە خەڵکی میراودەلی تەنها لەم شوێنانەدا ژیاون؛ هەمان سەرچاوە ئاماژە بەوە دەکات کە بەشێکیان دواتر ڕوویان لە شار و شارۆچکەی دیکە و دەرەوەی کوردستانیش کردووە.
سەرچاوە و ڕوایەت
زانیاری دەربارەی ناسنامە و نەسەبی میراودەلی لە نووسینی مێژوویی و تۆماری بڵاوکراوەوە وەرگیراوە. لەبەر ئەوەی ئەم نووسینانە هەندێک جار وردەکاریی جیاواز دەخەنەڕوو، پێویستە ڕوایەتەکان بە وردی بەراورد بکرێن و تەنها ئەو خاڵانە وەک زانیاریی پشتڕاستکراو تۆمار بکرێن کە زیاتر لە یەک سەرچاوە پشتگیرییان لێ دەکات.
سەرچاوەکان
١. کوردیپێدیا — بابەتی «عەشیرەتی میراودەلی». ئەم تۆمارە ئاماژە بەم سەرچاوانە دەکات: — ئیبراهیم ئیبراهیم، «چەند لاپەڕەیەک لە مێژووی میراودەل پشدەر». — مۆفەق میراودەلی، «عەشیرەتی میراودەلی». ٢. کوردیپێدیا — ژیاننامەی مۆفەق میراودەلی، کە کتێبەکەی تۆمار کردووە: «Mirawdali Tribe, History»، چاپی یەکەم، ٢٠١١، ٢١٣ لاپەڕە.